Najzahtjevnija faza izrade Master plana (Strategije) razvoja turističke destinacije je analiza stanja u destinaciji.

Analiza stanja i prikupljanje podataka obuhvata

  1. Prikupljanje i analizu opštih informacija o turističkom lokalitetu;
  2. Ocjenu vrijednosti turističkih resursa (prirodnih i antropogenih potencijala)
  3. Ocjenu dostignutog stepena razvoja turizma na lokalitetu;
  4. Analizu aktuelnih opštih i posebnih turističkih trendova;
  5. Definisanje mogućeg portfolia proizvoda;
  6. Istraživanje moguće segementacije tržišta;
  7. Analizu konkurencije;
  8. Kreiranje zaključaka iz analize.

1. Prikupljanje i analiza opštih informacija o turističkom lokalitetu

Prikupljanje i analiza osnovnih informacija o turističkom lokalitetu podrazumijeva prikupljanje i analizu informacija o:

  • prirodnim i antropogenim pretpostavkama za razvoj turizma;
  • stanju infrastrukture i javnih komunalnih usluga na lokalitetu, uključujući i pristup lokalitetu (saobraćaj);
  • turističkoj infrastrukturi na lokalitetu;
  • trenutnim posjetama turista;
  • organizaciji upravljanja lokalitetom i informisanja turista;
  • interesnim grupama;
  • relevantnoj zakonskoj regulativi za turizam na lokalitetu.

2. Ocjena vrijednosti turističkih resursa turističke destinacije

Ocjena vrijednosti turističkih resursa, podrazumijeva inventrisanje i ocjenu prirodnih i antropogenih turističkih vrijednosti.

  1. Geografsko-saobraćajni položaj,   
  2. Prirodni turistički resursi
    • Morfološko-reljefne karakteristike, 
    • Klimatske karakteristike, 
    • Hidrografski resursi,
    • Bio-geografske vrijednosti;
  3. Antropogenih turističkih vrijednosti
    • Stanovništvo i naselja,
    • Kulturno-istorijski spomenici
    • Kulturni život i turističke manifestacije.

3. Ocjena dostignutog stepena razvoja turizma u destinaciji

Trenutni dostignuti nivo konkurentnosti destinacije se utvrđuje kroz analizu ključnih faktora uspeha:

  • Trenutni dostignuti nivo turističkog prometa mjeren
    • kao broj dolazaka i noćenja;
    • struktura turista po geografskom porijeklu;
    • broj osoblja koje radi u turizmu;
    • ukupan prihod od turizma
  • Resursi i atrakcije sa potencijalom za razvoj proizvoda,
  • Ponuda kulturnih i sportskih sadržaja (objekata),
  • Ponuda smeštajnih kapaciteta i ugostiteljskih sadržaja odgovarajućeg nivoa usluživanja,
  • Raznolikost ukupne ponude/paketa povezanih sa proizvodom,
  • Specijalizovane kompanije koje nude komplementarne proizvode i /ili aktivnosti,
  • Internacionalno poznati događaji u destinaciji,
  • Interpretacioni centri, tematska područja, ostali popratni sadržaji i sl.,
  • Informisanost i poznavanje resursne osnove i atrakcija za proizvod,
  • Sistem komercijalizovanja proizvoda,
  • Ponuda suvenira i drugih lokalno proizvedenih artikala,
  • Specijalizovani vodiči i ture unutar destinacije na različitim jezicima,
  • Turističko obeležavanje resursa, proizvoda, aktivnosti, ruta,
  • Kvantitet i kvalitet turističkih informacija koncentrisanih na proizvod (prospekti, katalozi, vodiči i sl.),
  • Ponuda proizvoda i usluga noćnog života,
  • Imidž destinacije povezan sa proizvodom,
  • Dostupnost i stanje opšta infrastruktura i javne komunalije relevantne za turizam,
  • Razvijenost komplementarne djelatnosti.

Kada sumiramo ocene za sve faktore u predmetnoj destinaciji i u konkurentskim destinacijama, njihovim upoređivanjem dobija se slika o relativnom položaju predmetne destinacije, kao i osnova za definisanje snaga i slabosti.


4. Analiza aktuelnih turističkih trendova

Analiza aktuelnih turističkih trendova podrazumijeva da se uradi

  • pregled globalnog turističkog prometa i distribucije
  • identifikacija perspektiva i prognoza rasta
  • idenfikacija ključnih trendova na emitivnim tržištima
  • utvrđivanje šansi turističke destinacije u odnosu na svjetska kretanja

Trendovi na (ciljanim, najatraktivnijim) emitivnim tržištima se mjere na osnovu slijedećih pokazatelja:

  • ukupan broj putnika iz te zemlje,
  • koliko putnika je izašlo izvan zemlje,
  • najpopularnije destinacije,
  • glavni motivi za putovanje,
  • prosječna dužina boravka,
  • prosječna potrošnja u destinaciji,
  • prevozno sredstvo za dolazak u destinaciju.

5. Definisanje integralnog turističkog proizvoda

Integralni turistički proizvod destinacije čine parcijalni proizvodi koje nude pojedinačni nosioci ponude i različite atrakcije, saobraćaj, ugostiteljske usluge, zabavni sadržaji i sl.
Izbor portfolia proizvoda koji će da čine integralni proizvod destinacije i definisanje prioriteta u razvoju pojedinih proizvoda su presudna strateška pitanja u turističkoj destinaciji.

Značaj proizvoda koji čine ponudu destinacije za realizaciju postavljenih ciljeva je promenljivog karaktera. Ograničeni finansijski, organizacioni, kadrovski i drugi resursi nameću selekciju prioritetnih parcijalnih proizvoda na osnovu njihovog značaja za turističku destinaciju. Značaj pojedinog proizvoda i obima tražnje, dinamične stope rasta ili  prosječne potrošnje po danu boravka.

Izbor integralnog proizvoda destinacije i njegovih sastavnih dijelova podrazumijeva:

  • identifikovanje koji parcijalni proizvodi čine integralnu ponudu destinacije,
  • ocjenu trenutne tržišne atraktivnosti za svaki,
  • izbor potencijalnih prioriteta u razvoju/komercijalizaciji proizvoda.

6. Analiza tržišta za potrebe segmentacije tržišta

Analiza tržišta koju je neophodno sprovesti prije segmentacije – odnosno odabira ciljnih tržišta, podrazumijeva:

  • identifikovanje segmenata tržišta u kojima snaga i konkurentske prednosti određene destinacije mogu doći do punog izražaja,
  • procjenu potencijalnih prihoda (obima tražnje),
  • ocjenu stepen konkurencije na datom tržištu i poređenje destinacije u odnosu na konkurente na tržištu,
  • procjena troškova potrebnih investicionih ulaganja za razvoj turističkog proizvoda,
  • ocjena finansijskih i menadžerskih kapaciteta destinacije za kreiranje, promociju i distribuciju turističkih proizvoda.

Kriterijumi za segmentaciju turističkog tržišta su

  • DEMOGRAFSKI- godine starosti, pol, veličina porodice, bračno stanje, životni ciklus porodice, veroispovest, nacionalnost, rasa
  • SOCIOEKONOMSKI- zanimanje, prihod, obrazovanje,
  • GEOGRAFSKI (zemlja, regija, veličina naselja i gustina naseljenosti, klima)
  • PSIHOGRAFSKI – socijalna klasa lojalnost, koristi koje traže, životni stil, interesovanja, mišljenja, vrednosti
  • PSIHOLOŠKI – osobine ličnosti, stavovi, motivacija

7. Analiza konkurenata

Analiza konkurencije se radi kao komparativna analiza, gdje se kroz proces prikupljanja informacija i vršenja njihovog ocjenjivanja, te poređenjem unaprijed definisanih parametara, dolazi do relativne ocjene mogućnosti za razvoj date destinacije i specijalnih vrsta truizma, i relativne pozicije predmetne destinacije u odnosu na konkurente.
Ova analiza obično podrazumijeva

  • Identifikaciju relevantnih konkurenata
  • Određivanje kriterijuma za uspoređivanje konkurencije (ponuda, smještajni kapaciteti, broj dolazaka i noćenja, turistička infrastruktura i cijene, ugostiteljska ponuda,  atrakcije…)
  • Prikupljanje informacija o konkurentskim lokalitetima
  • Uspoređivanje sa konkurencijom
  • Priprema zaključaka i sažetka.

8. Zaključci analize

Fazu analize završavamo sumiranjem i izdvajanjem najrelevantnijih prednosti i nedostataka naše destinacije, a bazirano na svim prethodnim informacijama, ocjenama i zaključcima.U praksi se, za ovo najčešće koristi SWOT matrica, kako bi se identifikovale snage, slabosti, šanse i opasnosti i na toj osnovi napravila platforma za definisanje strategije djelovanja i prioriteti.
Sama SWOT matrica, u kontekstu turističke destinacije, obično obuhvata

  • ključne faktore vezane za turistički proizvod,
  • infrastrukturu i saobraćaja,
  • ljudske resurse,
  • odnos i umrežavanje sa drugim privrednim i javnim subjektima,
  • marketing sistem,
  • organizaciju, upravljanje i podsticanje razvoja turizma.

U SWOT matrici izdvajamo najbitnije izazove za destinaciju u narednom periodu, identifikujemo uspješne prakse koje treba zadržati, kao i šta treba da se promijeni.

Please follow and like us: